Mediation: anders dan rechtspraak

De discussie over de herziening van de rechtsbijstand wordt nu vooral vanuit het juridische perspectief gevoerd. Als we de behoeften van de burger werkelijk centraal willen stellen zouden betrokken partijen er beter aan doen zich te verenigen in plaats van voortdurend hun eigen posities te verdedigen. In de media wordt met onderzoeken gewapperd waarvan de resultaten vaak haaks op elkaar staan. Is het huidige rechtssysteem nu wel of niet aan herziening toe? Wat betekent een herziening voor de rechtsbijstand en de sociale advocatuur? En niet te vergeten, wat betekent het dan voor mij, de burger met een conflict?

Sociaal advocaten voelen zich door minister Dekker miskend. Advocaat-mediators gebruiken het debat om zichzelf als superieur te positioneren ten opzichte van de professionele familiemediator, die geen juridische achtergrond heeft. En die laatste groep, waartoe ook ik behoor, voelt zich het ‘afvoerputje’ in deze discussie. Minister Dekker, die de mond vol heeft van alternatieve manieren van conflictoplossing, heb ik het woord mediation nog nauwelijks in de mond horen nemen. Sommige advocaat-mediators spreken met dedain over hun collegae, de professionele (familie)mediators, alsof deze slechts voorzien in een tweederangs optie, wanneer je een advocaat niet kunt betalen. Een goedkope en snelle variant waarvan de kwaliteit dan ook navenant is. Dat is flauw en kortzichtig.

Het zou helpen om de verschillende vormen van conflictoplossingen eens ‘sec’ naast elkaar te plaatsen op basis van hun specifieke kenmerken en vervolgens te beoordelen op hun waarde.

Nergens lees ik over het fundamentele verschil dat er bestaat tussen het oplossen van een geschil ‘in rechte’ en ‘buiten rechte’. De Nederlandse afkorting van ADR (‘Anders Dan Rechtspraak’) laat niets aan de verbeelding over. De mediator is geen ‘light’ variant van de advocaat: de mediator is een beroepsprofessional met een eigen theoretische kader, specifieke beroepsvaardigheden en dito houding. En met een register dat toeziet op kwaliteit, met permanente bij- en nascholingseisen, met klacht- en tuchtrecht en een stevige beroepscode. Mediation, begin jaren negentig overgewaaid uit de Verenigde Staten als een alternatieve, eigenstandige methode van conflictoplossing, heeft in Nederland wortel geschoten vanuit een groeiend besef dat de traditionele juridische aanpak niet altijd toereikend is. Ook in een veranderende samenleving werd de roep om zelfbeschikking luider. De geëmancipeerde burger houdt de oplossing voor bepaalde (dreigende) conflicten tegenwoordig steeds liever zelf in de hand.

De mediator werkt op het snijvlak van het recht en de sociale psychologie, met als belangrijkste doel om samenwerking tussen cliënten te bewerkstelligen, verstoorde communicatie weer op gang te helpen en hen te gidsen naar een bestendige toekomst met door beiden gedragen afspraken, juist ook als cliënten in de toekomst nog met elkaar te maken zullen hebben.

Kortom, mediation is een zelfstandig vak met eigen, specifieke grondslagen zoals transparantie van het proces, autonomie van de deelnemers, belang van vertrouwen in en vertrouwelijkheid van de procedure, de vrijwillige – maar niet vrijblijvende – deelname van de mensen aan tafel en de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de mediator.

Soms maken juridische elementen deel uit van de mediation. Een advocaat kan dan – indien nodig en gewenst – een belangrijke rol spelen. Het spreekt voor zich dat bij een complexe, sterk gejuridiseerde zaak de mediator cliënten zal wijzen op het nut of zelfs de noodzaak van het inschakelen van een advocaat om hen bij te staan.

Laten we beginnen de burger goed en volledig te informeren over de verschillende mogelijkheden om een conflict op te lossen. En laten we ophouden denigrerend over elkaars professie te spreken. Kunnen we er niet gewoon van uitgaan dat de meeste professionals bewust gekozen hebben voor een vak, met de intentie dienstbaar te zijn aan de behoefte van de om hulp vragende burger?

img_2286

 

 

Geplaatst in: blog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s