Mediator of advocaat: heb je wel een keuze?

De aanleiding was een reactie op een tweet van de @Active Mediator. Het was de ‘Dag van de scheiding’ en de nadruk in het bericht lag op het belang om ‘goed’ uit elkaar te gaan, zeker als er kinderen betrokken zijn. Scheiden is voor velen nu eenmaal een pijnlijk proces dat gepaard kan gaan met heftige emoties. Dat is normaal. Jarenlange, ingesleten relatiepatronen tonen hun lelijkste gezicht en ex-partners lijken er vooral op uit de schuld van het mislukken van een relatie bij de ander te leggen. Echte aandacht voor wat goed is voor de kinderen schiet er dan vaak bij in. Juist daarom is een scheidingsproces voor kinderen vaak zo’n impactvolle en negatieve gebeurtenis die nog lang nadreunt, soms tot ver in hun eigen volwassenheid. Punt gemaakt.

Is een advocaat noodzakelijk? 

Dan de tweet: “Hoorde laatst weer – van een professionele jeugdhulpverlener – dat je wel naar een mediator kunt gaan, maar dat je daarna toch nog een advocaat nodig hebt, dus dat je beter direct naar een advocaat kunt gaan.”

Schermafbeelding 2018-09-16 om 13.19.16

Het gaat hier eigenlijk over twee dingen:

  1. Bij het verbreken van een ‘officiële’ relatie (huwelijk of geregistreerd partnerschap) is een advocaat procedureel altijd nodig;
  2. En de vraag of je niet beter een advocaat in de arm kan nemen die jou kan vertegenwoordigen tijdens het hele scheidingsproces – kortom, waarom een mediator er ‘tussen zetten’?

Het eerste deel van de tweet klopt als een bus. Inderdaad, in het geval van een echtscheiding of een verbreking van een geregistreerd partnerschap, dient het verzoek tot echtscheiding, samen met de door de mediator opgestelde echtscheidingsovereenkomst en het verplichte ouderschapsplan, door een advocaat ingediend te worden bij de rechtbank. De mediator benadert hiervoor doorgaans de advocaat. Dat hoeft dus niet door de cliënt te gebeuren.

Het deel dat door de advocaat wordt afgehandeld is dan strikt formeel. Inhoudelijk is de advocaat niet betrokken, noch verantwoordelijk. De advocaat checkt zorgvuldig of aan alle wettelijke eisen is voldaan, vergewist zich ervan dat de aanvragers achter hun beslissingen staan en deze in vrijheid – zonder onaanvaardbare druk of dwang – hebben genomen. En dient vervolgens het verzoek tot echtscheiding in bij de rechtbank. In de weken die volgen speelt zich op de achtergrond een formeel proces af waarbij het verzoek door de rechtbank wordt ontvangen en geregistreerd en er een datum wordt vastgesteld wanneer het verzoek wordt behandeld door de rechter. Daarna volgt in principe de beschikking (de scheiding is dan uitgesproken). Als de aanvragers na de beschikking niet in beroep willen gaan kunnen zij een zgn. akte van berusting tekenen. Op die manier hoeven ze niet de formele termijn van drie maanden af te wachten totdat de echtscheiding kan worden ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente waar het huwelijk indertijd heeft plaatsgevonden. Pas dan ben je namelijk formeel gescheiden.

Advocaat of mediator?

Dat het beter is om direct naar een advocaat te gaan, zoals het tweede deel suggereert, is de vraag. In geval van een echtscheiding waar kinderen bij betrokken zijn kan een mediator goed werk doen. Die is er namelijk voor opgeleid om patronen bloot te leggen en bijvoorbeeld de relatie als ex-partners los te trekken van de ouderrelatie. Pas dan kunnen ouders namelijk weer de blik op hun kind(eren) richten, in hun schoenen gaan staan en gezamenlijk duurzame afspraken maken voor de toekomst, oprecht rekening houdend met de behoefte(n) van hun kinderen.

De basisprincipes van een advocaat zijn fundamenteel anders dan die van de mediator. De werkwijze van een advocaat is veelal gericht op het behartigen van de belangen van zijn cliënt. Terwijl de mediator in beginsel focust op het – op een basaal niveau – herstellen van de communicatie tussen uit elkaar gaande stellen. En daarin ook de gevolgen voor betrokken kinderen aan de orde stelt. De advocaat richt zich primair op het belang van de cliënt, terwijl het werk van de mediator eruit bestaat om de belangen van beide cliënten optimaal te dienen.

Een professionele, stevig opgeleide (familie)mediator is goed in staat om een scheiding, zowel emotioneel als ‘technisch’, te begeleiden. Een goed onderlegd mediator wéét welke informatie van belang is voor cliënten bij het nemen van beslissingen en zorgt ervoor dat zij over al die informatie beschikken, op basis waarvan cliënten zelf weloverwogen beslissingen kunnen nemen. Ook is een mediator erop gespitst dat er mogelijk fiscale, financiële, juridische of relationele gevolgen kleven aan bepaalde keuzes van cliënten en wijst hen daar tijdig op. En in veel gevallen kent de mediator op z’n minst ook een aantal van die mogelijke gevolgen en kan deze benoemen. De meeste mediators, mijzelf incluis, zijn echter naast professioneel en door het kwaliteitsregister erkend MfN-registermediator, niet óók fiscalist, financieel expert, hypotheekadviseur of therapeut. Sommige mediators zijn wel advocaat. Dat kan een voordeel zijn, maar dus niet bij voorbaat.

Daarom is het van belang dat de mediator over voldoende zelfkennis en zelfinzicht beschikt om te weten wanneer hij of zij cliënten moet wijzen op de reikwijdte van de eigen kennis en cliënten voor bepaalde onderdelen verwijst naar een specialist, bijvoorbeeld een fiscalist, advocaat, of (relatie)therapeut. Natuurlijk staat het cliënten vrij deze suggestie wel of niet op te volgen. Dat is de verantwoordelijkheid van cliënten. De verantwoordelijkheid van de mediator bestaat eruit zijn beperkingen te kennen en cliënten te beschermen tegen het maken van ongefundeerde beslissingen met mogelijk verstrekkende gevolgen. In elk (stadium) van een mediationproces kunnen cliënten een dergelijke specialist aan tafel vragen of zich op de achtergrond laten adviseren, zolang dat in transparantie en met instemming van alle betrokkenen gebeurt.

Laten we niet om de hete brij heen draaien: vaak wordt mediation genoemd als een kostenbesparende keuze, afgezet tegenover de kosten die een juridische procedure met advocaten met zich meebrengt. Vaak genoeg is dat voor cliënten een van de overwegingen om voor mediation te kiezen (als ze niet in aanmerking komen voor een toevoeging). Op het moment dat er dan toch door de mediator wordt geadviseerd om een specialist in te schakelen kunnen cliënten zich misschien ‘bekocht’ voelen, in de veronderstelling dat de alwetende mediator ze vlot en doortastend door het hele proces loodst. Daarom maak ik mijn positie meteen tijdens het eerste gesprek aan cliënten duidelijk. De ervaring leert dat ik dit gedurende de mediation meestal nog een paar keer moet herhalen. Mensen hebben nou eenmaal behoefte aan advies, de mening van een ander. Niks mis mee. Laat het maar duidelijk zijn.

Dan dat kostenaspect. Natuurlijk is het evident dat als er andere specialisten betrokken raken bij het scheidingsproces dit extra kosten met zich meebrengt. Een door cliënten gevraagde specialist stuurt hen ook een rekening, net als de mediator. De vraag blijft of cliënten ‘in the end’ duurder uit zullen zijn. Een mediator richt zich op de behoeften van beide cliënten, adresseert emoties, creëert ruimte om te spreken en te luisteren, kortom focust op de communicatie en relatie en het verbeteren daarvan. Als het de mediator lukt om (communicatie)patronen inzichtelijk te maken dan is er al vaak een wereld gewonnen. Die investering betaalt zich terug in een betere verstandhouding, meer onderling begrip en respect en daarmee meer bereidheid van cliënten om samen te werken aan een bevredigende uitkomst in het belang van beiden. Dan komt het proces vaak in een constructieve stroomversnelling.

Als verhoudingen, bijvoorbeeld door de inzet van twee advocaten, steeds verder gepolariseerd raken dan wakkert dat de vechtlust van cliënten eerder aan, met langere procedures tot gevolg.

Ik ben van mening dat conflicten waar met name communicatie- en relatiepatronen aan ten grondslag liggen, of het nou om een liefdes-, arbeids-, familie- of burenrelatie gaat, mediation de eerste, logische stap is naar een oplossing. Procederen kan altijd nog, als het écht niet anders kan.

 

 

 

Geplaatst in: blog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s