Wat is mediation nou eigenlijk?

Op een aantal gebieden is mediation inmiddels een bekend en beproefd middel om conflicten tussen mensen op te lossen. Toch bestaat er ook nog veel onduidelijkheid rond mediation en zijn veel mensen en sectoren er tot nu toe onbekend mee. En dat is zonde.

Mediation, zo staat beschreven in het ‘Handboek Mediation’, is een vorm van bemiddeling in conflicten, waarbij een neutrale bemiddelingsdeskundige, de mediator, de communicatie en onderhandelingen tussen partijen begeleidt om vanuit hun werkelijke belangen tot een gezamenlijk gedragen en voor ieder van hen optimale besluitvorming te komen.

Het belang van mediation

Conflicten ontstaan wanneer de communicatie verstoord raakt en spelen zich op allerlei niveaus af: in het persoonlijke leven, op de werkvloer, in de woonomgeving, bij de overheid, in het maatschappelijke leven. Voor het oplossen van conflicten is in Nederland een verscheidenheid aan mogelijkheden voorhanden. De essentie van mediation, in tegenstelling tot andere vormen van conflictoplossing, is dat de deelnemers zélf de regie hebben over de uitkomst van het conflict. De mediator staat niet boven maar tússen de partijen. Er vindt dus geen interventie van een derde plaats die een uitspraak doet en daarmee voor de deelnemers de uitkomst bepaalt. De uitkomst bepalen de deelnemers zelf. Zij stellen, onder leiding van de mediator, vast wat voor hen aanvaardbare voorwaarden zijn waarop zij bereid zijn het conflict achter zich te laten. Dat is een proces van geven en nemen. Van op je strepen staan en loslaten, van prioriteiten stellen en investeren. Hier zelf vorm aan geven maakt deelnemers ‘mede-eigenaar’ van de oplossing en dat vergroot de kans op een duurzaam resultaat. Voor mensen in conflict die – ook in de toekomst – met elkaar verder willen – of moeten – is mediation een investering in de relatie.

Sleutelbegrippen

De belangrijkste kenmerken van mediation zijn zelfbeschikking, vrijwilligheid en vertrouwelijkheid. De mediator is er niet om voor partijen een beslissingen te nemen maar om de deelnemers de ‘setting’ te bieden om zich uit te spreken over wat voor hen belangrijk is en waarom. En zo, via een proces van dialoog en onderhandeling, een voor alle partijen zo gunstig mogelijk uitkomst te realiseren. En waar ook ruimte is voor emoties en het onderzoeken van conflictpatronen.

De vrijwilligheid is een ander belangrijk element in mediation. Als deelnemers zich kunnen ‘binden’ aan het proces van mediation en ze zich tegelijkertijd vrij voelen om de mediation af te breken als ze er geen heil meer in zien, is de kans op een bestendige oplossing het grootst. Vrijwilligheid impliceert hier overigens nadrukkelijk geen vrijblijvendheid. Aan de mediator de verantwoordelijkheid om aan het begin van het proces deelnemers te wijzen op de inspanningsverplichting die samenhangt met de vrijwilligheid: de motivatie om ‘er uit te komen’ moet in beginsel aanwezig zijn.

En dan is er nog het aspect van de vertrouwelijkheid. Deelnemers aan mediation moeten zich vrij voelen om in alle openheid te kunnen spreken, zonder zorg dat uitspraken later – in een andere context – tegen hen gebruikt kunnen worden. Dat betekent dat de deelnemers er van op aan moeten kunnen dat alles wat aan de mediationtafel besproken en eventueel vastgelegd wordt te allen tijde vertrouwelijk blijft. Om deze zaken te waarborgen wordt aan het begin van de mediation een overeenkomst getekend, zowel door de deelnemers als de mediator.

Rol en waarden van de mediator

De mediator is de facilitator, de persoon die het mediationproces mogelijk maakt, deelnemers begeleid en het proces structureert, zodat deelnemers zich kunnen concentreren op de inhoud.  De mediator neemt daarbij een neutrale en onpartijdige positie in, dat wil zeggen: hij is er voor alle deelnemers en neemt geen stelling. Onafhankelijkheid is ook een voorwaarde voor de mediator; de garantie dat er voor hem geen ander belang meespeelt dan het zo goed mogelijk begeleiden van partijen.

Waarvoor, waarom en wanneer mediation

Mediation is breed inzetbaar, bijvoorbeeld bij een scheiding, arbeids- en samenwerkingsconflicten, gedoe tussen burger en overheid, familieruzies, zakelijke geschillen, conflicten rondom de erfenis en zelfs in het strafrecht, in de vorm van slachtoffer-dader bemiddeling. In bijvoorbeeld de zorg, het onderwijs, de bouw- en agrarische sector wordt steeds meer gebruik gemaakt van mediation bij conflicten. Als partijen bereid en in staat zijn om – onder begeleiding van een mediator – (weer) naar elkaar te luisteren en zich inspannen voor het bereiken van een voor beiden acceptabele oplossing, als er in het proces ruimte ontstaat voor alternatieve uitkomsten en als het conflict niet tot op het bot geëscaleerd is, dan is mediation altijd een optie.

Dit artikel is eerder gepubliceerd in het Mediation Magazine, een eenmalige uitgave van de Nederlandse Mediatorsvereniging (NMv) ter gelegenheid van haar 15e jarige lustrum in 2017.

* voor de leesbaarheid is in dit stuk overal ‘hij’ gebruikt, uiteraard kan overal waar ‘hij’ gebruikt wordt evengoed ‘zij’ gelezen worden. 

 

 

 

 

Geplaatst in: blog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s